Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm nghệ thuật lớn, nơi lưu giữ nhiều kiệt tác từ hội họa truyền thống đến điêu khắc công cộng hiện đại. Dưới đây là danh sách các tác phẩm mỹ thuật tiêu biểu nhất, được phân loại để em dễ dàng sưu tầm và có thêm kiến thức:
1. Các tác phẩm Hội họa (Trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM)
Dưới đây là những tác phẩm có giá trị lịch sử và nghệ thuật cực kỳ cao, trong đó có tác phẩm đã được công nhận là Bảo vật quốc gia:
Tên tác phẩm: Vườn xuân Trung Nam Bắc
Tác giả: Nguyễn Gia Trí
Thể loại: Tranh Sơn Mài
Ý nghĩa / Nội dung: Khắc họa vẻ đẹp của thiếu nữ ba miền trong trang phục truyền thống, giữa khung cảnh mùa xuân tràn đầy sức sống. Nó biểu tượng cho khát vọng thống nhất, hòa bình và vẻ đẹp vĩnh cửu của con người Việt Nam.
Hình ảnh tác phẩm:
.
Tên tác phẩm: Tuổi Mười Bốn
Tác giả: Lê Thị Kim Bạch
Thể loại: Tranh lụa
Ý nghĩa / Nội dung: Tôn vinh nét đẹp trong sáng và sức sống thanh xuân của người thiếu nữ Việt Nam.
Hình ảnh tác phẩm:
.
Tên tác phẩm: Thanh niên thành đồng
Tác giả: Nguyễn Sáng
Thể loại: Tranh Sơn Mài
Ý nghĩa / Nội dung: Khắc họa tinh thần quật cường, ý chí sắt đá của thế hệ thanh niên Sài Gòn - Gia Định trong cuộc đấu tranh chống ngoại xâm, bảo vệ thành phố.
Hình ảnh tác phẩm:
.
2. Các tác phẩm Điêu khắc & Tượng đài Công cộng
Đây là những tác phẩm gắn liền với cảnh quan đô thị và tâm linh của người dân thành phố:
Tên tác phẩm: Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh
Tác giả: Lâm Quang Nới
Thể loại: Tượng đồng
Ý nghĩa / Nội dung: Đặt trước Trụ sở UBND Thành phố (Phố đi bộ Nguyễn Huệ). Tượng khắc họa hình ảnh Bác Hồ hiền từ, vẫy tay chào nhân dân, thể hiện sự kính trọng và tình cảm sâu sắc của người dân miền Nam với Bác.
Hình ảnh tác phẩm:
.
Tên tác phẩm: Tượng đài Trần Hưng Đạo
Tác giả: Phạm Thông
Thể loại: Tượng đồng
Ý nghĩa / Nội dung: Đặt tại Công trường Mê Linh. Hình ảnh Đức Thánh Trần chỉ tay xuống dòng sông Sài Gòn, nhắc nhở về hào khí Đông A và ý chí bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của dân tộc.
Hình ảnh tác phẩm:
.
Tên tác phẩm: Tượng Thánh Gióng
Tác giả: Nguyễn Thành Thi
Thể loại: Tượng đồng
Ý nghĩa / Nội dung: Đặt tại Ngã sáu Phù Đổng. Hình ảnh cậu bé làng Gióng cưỡi ngựa sắt, nhổ tre đánh giặc, biểu trưng cho sức mạnh tuổi trẻ và tinh thần tự cường của dân tộc Việt.
Hình ảnh tác phẩm:
.
3. Phù điêu, gốm
Tên tác phẩm: Phù điêu Cuộc tổng tiến công và nổi dậy xuân Mậu Thân 1968 tại Sài Gòn - Gia Định
Tác giả: Nguyễn Hoàng Ánh
Thể loại: Phù điêu
Ý nghĩa / Nội dung: Tái hiện cuộc tổng tiến công và nổi dậy hào hùng của quân và dân Sài Gòn, tôn vinh những chiến sĩ biệt động thành dũng cảm.
Hình ảnh tác phẩm:
.
Tên tác phẩm: Phù điêu trong Lăng Ông
Tác giả: không rõ
Thể loại: Phù điêu (tranh khảm gốm trên tường)
Ý nghĩa / Nội dung: Là nghệ thuật đắp nổi sành sứ và chạm khắc gỗ đặc sắc, mang đậm phong cách cung đình Huế. Nhằm tôn vinh uy đức Tả quân Lê Văn Duyệt, thể hiện ước vọng bình an, trường thọ (chữ Thọ/Song Hỉ), và sự hòa hợp nhân gian qua các hình tượng Long Mã Hà Đồ, cá chép hóa rồng.
Hình ảnh tác phẩm:
Có thể em chưa biết: Lăng Ông Bà Chiểu hay Lăng Tả Quân Lê Văn Duyệt được biết đến là công trình văn hóa tâm linh lớn nhất của Thành phố Hồ Chí Minh. Nơi đây thờ Tổng trấn thành Gia Định xưa là Tả quân Lê Văn Duyệt (1764 - 1832) và Chính thất Tả quân phu nhân Đỗ Thị Phẫn. Tên chính xác của lăng thờ này là Thượng Công miếu, nhưng sau này người dân quen gọi là Lăng Ông Bà Chiểu.
Các bức phù điêu tinh xảo có trên tường dọc theo hai bên miếu (hai dãy nhà Đông lang và Tây lang đối xứng nhau), trên tường nhà bia (nơi bia lưu giữ bia đá khắc ghi công đức của Tả quân Lê Văn Duyệt)
.
Tên tác phẩm: Cặp đôn gốm Cây Mai
Tác giả: Không rõ ; Nhà sưu tầm: (giấu tên)
Thể loại: Vật thờ cúng Gốm Cây Mai
Ý nghĩa / Nội dung: Cặp đôn gốm Cây Mai với các họa tiết mô phỏng miếu thờ, người và thần hộ pháp, tái hiện văn hóa tâm linh của người Sài Gòn - Gia Định xưa.
Hình ảnh tác phẩm:
Có thể em chưa biết: Cặp đôn gốm Cây Mai được các nghệ nhân làng gốm trứ danh này ở Chợ Lớn chế tác riêng để tham gia cuộc đấu xảo (triển lãm) năm 1889 tại Paris. Sau khi được trưng bày, hiện vật này được khách tham quan người Pháp mua lại để trang hoàng nhà cửa thời điểm đó, sau được nhà sưu tập giấu tên người Việt mua lại và đem về TPHCM.
Đây là hình ảnh tác phẩm trên web Nhà đấu giá Asium (Paris, Pháp):
.
Tên tác phẩm: Tiêu Diện Đại Sĩ (ông Ác)
Tác giả: không rõ ; Nhà sưu tầm: Nguyễn Thanh Tuyền
Thể loại: Tượng thờ Gốm Cây Mai
Ý nghĩa/ Nội dung: Sử dụng trong nghi thức tâm linh, thể hiện phong tục thờ cúng, cho thấy văn hóa tâm linh của người Sài Gòn nói riêng và người Việt nói chung, và sự giao thoa với tín ngưỡng từ người Hoa tại Sài Gòn xưa.
Hình ảnh tác phẩm:
.
Tên tác phẩm: Bức tượng 3 tấm ghép bằng gốm Cây Mai
Tác giả: không rõ ; Nhà sưu tầm: Thắng kỳ
Ý nghĩa/ Nội dung: Thể hiện sự tôn kính đất trời, niềm tin vào "âm dương hài hòa, trời đất đều có sự linh thiêng", cho thấy văn hóa tâm linh của người Sài Gòn nói riêng và người Việt nói chung, và sự giao thoa với tín ngưỡng từ người Hoa tại Sài Gòn xưa.
Hình ảnh tác phẩm:
Tượng Nhật và Tượng Nguyệt:
.
Có thể em chưa biết: Gốm Cây Mai giữ vị trí không thể thay thế trong trang trí kiến trúc chùa miếu của người Hoa từ những năm cuối thế kỷ 19 – đầu thế kỷ 20 ở Chợ Lớn và Sài Gòn – Gia Định xưa. Màu men đặc trưng gốm Cây Mai là xanh lục đậu, hầu hết đều xuất hiện trên các dòng sản phẩm, riêng hệ tượng có nhiều chi tiết không phủ men, để mộc, qua lửa lò tạo màu trắng ngà hoặc nâu nhẹ do ngả sành, trông rất duyên.
Với chất đất lẫn khoáng, độ mịn vừa phải, men thuốc màu chưa thực sự đạt đến kỹ thuật tốt… khiếm khuyết tổng thể ấy lại tạo cho tượng gốm Cây Mai vẻ đẹp mộc mạc, bình dị và thật khác biệt.
Theo thời gian, những dòng tượng của gốm Cây Mai cũng đã ngoài trăm năm, đa phần vẫn hiện hữu cùng mưa nắng nơi các chùa miếu, hội quán quanh cộng đồng người Hoa ở khu vực Chợ Lớn, Biên Hòa, Bình Dương… số ít được lưu giữ từ các bảo tàng, các sưu tập tư nhân.
Tượng gốm Cây Mai mang thân phận đặc biệt trên bản đồ gốm Việt. Quá trình hình thành, tồn tại, rồi thất truyền diễn ra chỉ trong một giai đoạn ngắn ở cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, nhưng hiện vật còn đến nay vẫn được người bản địa yêu mến, trân trọng bởi nghệ thuật tạo tác khác lạ, gần gũi, đáng được bảo tồn và giữ gìn theo thời gian.
